De Vliegende Hollander: van (inter)nationaal symbool tot lokale held

FundedGeesteswetenschappenDDC 000 · General works

Agnes Andeweg, Manuel Stoffers - Maastricht University

Abstract

In dit project doen we wetenschappelijk onderzoek naar (inter)nationale representaties van Nederlandse identiteit, in de figuur van de Vliegende Hollander, en maken dat toegankelijk voor de doelgroep toeristen in de regio Zeeuws-Vlaanderen. Terneuzen profileert zich als stad van de Vliegende Hollander. De gemeente wil in haar nieuwe city-marketingbeleid graag ruimte maken voor een cultuurhistorisch verantwoord perspectief op het fenomeen van de Vliegende Hollander. De samenwerking tussen de Universiteit Maastricht en de gemeente Terneuzen resulteert in een publieksuitgave ondersteund door een webpagina die de toeristische aantrekkingskracht van stad en regio versterkt. Er zijn talloze bewerkingen van de Vliegende Hollander, het spookschip dat volgens overlevering gedoemd is de wereldzeeën voor eeuwig te bevaren: van opera tot strip, van 1800 tot heden. Ook zijn er legio materiële manifestaties van de Vliegende Hollander, van vulpen tot kindervoertuig, van bijnaam voor vliegeniers (KLM) tot sportmannen als Epke Zonderland. Al deze bewerkingen zijn te beschouwen als culturele representaties van Nederlandse identiteit ('Hollander'). Buitenlandse versies van de 'Flying Dutchman' laten zien hoe anderen tegen Nederland aankijken, bijvoorbeeld als een vergane koloniale grootmacht. Nederlandse versies laten vaak zien waar Nederland trots op is, van de Gouden Eeuw tot technologische vooruitgang. De publieksuitgave en webpagina laten zien: 1. hoe de bijnaam Vliegende Hollander zich over de wereld verspreid heeft; 2. hoe de Vliegende Hollander van betekenis verandert; 3. wat de Vliegende Hollander zegt over het beeld van Nederland; 4. hoe en waarom de Vliegende Hollander vorm krijgt in Terneuzen.