VERNIEUWD DIGITAAL BASISBESTAND PALEOGEOGRAFIE VAN DE RIJN-MAAS DELTA

FundedAard- en LevenswetenschappenDDC 570 · Life sciences

Esther Stouthamer, Kim Cohen - Universiteit Utrecht

Abstract

a. Nederlands: (200 woorden) De Nederlandse delta heeft een complexe ondergrond, vooral in de bovenste meters. Kaarten van de Rijn-Maas delta tonen veen- en kleigebieden die worden doorsneden door zandbanen (?stroomgordels?) van de huidige riviertakken en tientallen voorlopers uit de jongste duizenden jaren (?het Holoceen?). De ligging, opbouw en ouderdom van stroomgordels en aangrenzende overstromingsgebieden in de delta is in ongeëvenaard hoog detail bekend, door de lange geschiedenis van intensief geologisch, landschappelijk en archeologisch onderzoek, door allerlei instituten, zowel academisch als toegepast. Dat stelt ons in staat wetenschappelijke vragen over het ontstaan van vertakkende deltas en rivierverleggingsgedrag te onderzoeken, sluipende effecten van inpoldering op hydrologie en bodemdaling door te rekenen, gevaar voor dijkdoorbraken in relatie tot de ondergrond vast te stellen, archeologische verwachtingen te maken en vroegere bewoningsstrategieën te begrijpen. Eens in de zoveel tijd moet nieuw overzicht geschapen worden in de kennis over de delta. Tien jaar geleden is dat voor het laatst structureel gedaan, in digitale kaarten en gekoppelde tabellen, en van grote waarde gebleken in archeologische, hydrologische en sedimentaire deltastudies. Ruim tien jaar verder is de kennis van het evoluerende netwerk van oude riviertakken veel nauwkeuriger geworden. Ons project schept andermaal structureel overzicht om dat nieuwe kennisniveau breed te kunnen valoriseren. b. Engels: (199 woorden) The Holocene Rhine-Meuse delta has a subsurface of complex build-up, especially in the upper meters. Maps of the delta show areas of peaty and clayey subsoil, dissected by channel belts of present and former river branches, many millennia old. In the Rhine-Meuse delta, the geography, architecture and chronology of the channel belts and their floodbasins is known in exceptional high detail. This is due to a long history of intensive geological, geomorphological and archeological research by various institutes, academic and applied. It allows scientific exploration into the genesis of deltas, to calculate the gradual hydrological and compaction effects in polders, to assess dike-safety in relation to subsurface sand-bodies and for archeological prediction and site-distribution analysis. Once in a while, new overview needs to be created of the knowledge of the delta. It is now over a decade ago that this was last systematically done, using digital maps and tables, turning out of great value for archeological, hydrological and sedimentary delta studies. Now ten years later, knowledge of the evolving delta river network has majorly grown in coverage and accuracy. Our project is a systematic update of the mapping, serving broad use of the overview at new levels of knowledge.